De Brug. Daarna: De “B”-dekpromenade, de Salon (“D”) & de Middendekken (“F”); de Eersteklas Rooksalon; het Kraaiennest & het Achterdek.
Zondagavond, 14 april.
(De Scheepsbrug. Aanwezig zijn: MURDOCH en, aan het roer, HICHENS. Er wordt drie glazen geslagen. LIGHTOLLER komt binnen met een telegraafbericht in haar hand.)
LIGHTOLLER:
Drie glazen, mevrouw Murdoch.
MURDOCH:
Dank u, mevrouw Lightoller. Behoudt uw koers, kwartiermeester: west, noordwest, 2-9-2 graden.
HICHENS:
West, noordwest, 2-9-2 graden, aye, sir.
(KAPITEIN SMITH komt binnen)
KAPITEIN SMITH:
Mevrouw Murdoch, onze huidige snelheid?
MURDOCH:
Snelheid constant op 22 knopen, sir.
KAPITEIN SMITH:
Nog technische problemen gemeld sinds we deze snelheid bereikten?
MURDOCH:
Nee, meneer. Geen enkele.
KAPITEIN SMITH:
Mooi zo. Voer de snelheid op tot 23 knopen.
LIGHTOLLER:
Kapitein, opnieuw een ijswaarschuwing. De Mesaba meldt een forse ijsberg op 42 graden N.B.
(overhandigt hem het telegraafbericht.)
KAPITEIN SMITH:
42 graden. Dat klopt exact met alle eerdere meldingen. Op deze na, van de Franse lijnboot La Touraine - “41 graden” - dat is aanzienlijk dichterbij. Hoe verklaart u dat verschil?
MURDOCH:
Waarschijnlijk een storing tijdens de radiotransmissie, sir.
KAPITEIN SMITH:
Die vervloekte moderne techniek. Ik zal er nooit aan kunnen wennen.
LIGHTOLLER:
De mens kan niet meer zonder, helaas.
KAPITEIN SMITH:
Met andere woorden, binnenkort worden we gecommandeerd vanuit veilige, droge kantoortjes op het vasteland.
LIGHTOLLER:
Het is een hele nieuwe wereld, kapitein.
KAPITEIN SMITH:
God zij dank hoef ik die niet meer mee te maken. 23 knopen, mevrouw Murdoch.
MURDOCH:
23 knopen, jawel, sir.
(pakt de telefoon)
Machinekamer – voer de snelheid op tot 81 schroefomwentelingen.
(De scène wisselt naar: het Eersteklas “B”-dek. ISIDOR & IDA STRAUSS staan aan de railing.)
IDA STRAUSS:
Wel, meneer Strauss? Ga je het me nog vertellen?
ISIDOR STRAUSS:
Wat?
IDA STRAUSS:
Waarom je dat telegram hebt gestuurd aan onze zoon Jesse.
ISIDOR STRAUSS:
Hij en die neef van hem, Nathan - ze willen van Macy’s het grootste warenhuis ter wereld maken. Ze willen zelfs een postordercatalogus uitbrengen. Absolute waanzin!
IDA STRAUSS:
En, wat heb je hem geschreven?
ISIDOR STRAUSS:
Dat hij het vooral moest doen! Daarbuiten is een nieuwe wereld, mevrouw Strauss. Ik ga niet pretenderen dat ik daar iets van snap.
(De scène wisselt naar: het Tweedeklas “D”-dek; EDGAR BEANE staat alleen, duidelijk in mineur, met zijn kin op de railing. ETCHES komt op, steekt een sigaret op, kijkt naar zijn buurman.)
ETCHES:
Een goedenavond, sir. Harriet Etches, Hofmeester 1e Klas.
EDGAR BEANE:
(zonder enig enthousiasme)
Goeienavond. Edgar Beane. Passagier 2e Klas.
ETCHES:
Beane… Die naam klinkt bekend.
EDGAR BEANE:
Dan bent u vast mijn vrouw tegen het lijf gelopen. Die dame die graag met miljonairs danst.
ETCHES:
Ach, die mevrouw. Ja, inderdaad. Gecondoleerd, meneer.
(Scène wisselt naar: het Derdeklas “F”-dek; KATE McGOWAN en JIM FARREL staan aan de railing.)
JIM FARRELL:
Wat zie ik daar voor dromerige blik in je ogen, Kate? Waar denk je aan? Amerika? Of aan Ierland?
KATE McGOWAN:
Als je het persé weten wil… Ik stond te denken aan een vriendin - een hele goeie vriendin van me. Ze zeggen dat ze van huis is weggelopen vanwege een klein ongelukje. Een ongelukje dat ze niet kwijt kon raken.
JIM FARRELL:
Ze had wat voorzichtiger moeten wezen.
(Terug naar net Eersteklas Dek en ISIDOR & IDA STRAUSS)
IDA STRAUSS:
En? Wat ga jij doen met de rest van je leven?
ISIDOR STRAUSS:
Wie weet? Misschien weer de politiek in. Want - eerlijk gezegd - ik heb me nog nooit zo geamuseerd als toen, in de Senaat. Bovendien: als politicus kun je rustig seniel worden zonder dat iemand het merkt.
(Terug naar het Tweedeklas Dek en EDGAR BEANE & ETCHES)
EDGAR BEANE:
Klaarblijkelijk wil ze meer van het leven dan ik haar bieden kan.
ETCHES:
Zo gaat dat altijd, sir.
(een pauze)
Ik had vroeger een man–
EDGAR BEANE:
En wat gebeurde er toen?
ETCHES:
Niets. Ik heb hem nog steeds.
(kijkt uit over de zee)
In al mijn jaren heb ik de zee nog nooit zo kalm gezien.
EDGAR BEANE:
Verbeeld ik het me, of gaan we veel sneller dan eerst?
(Terug naar het Derdeklas Dek en KATE McGOWAN & JIM FARRELL)
KATE McGOWAN:
Stel nou, Jim, dat niet ik maar mijn vriendin hier zou staan - wat zou je dan tegen d’r zeggen?
JIM FARRELL:
Tsja, dan zou ik zeggen - euh - hoe noem ik ‘er?
KATE McGOWAN:
We heten allemaal Kate, dat weet je toch.
JIM FARRELL:
Ik zou zeggen: “Kate, weet je dan niet wie de vader is?”
KATE McGOWAN:
Wat een zielige vraag! Wat voor meisje denk je dat ze is?
JIM FARRELL:
Maar hij is niet met haar meegegaan? Nou ja, werk is schaars in Ierland. Misschien wou-ie niet zomaar z’n baan opgeven.
KATE McGOWAN:
Of z’n vrouw. Dus wat denk je, Jim Farrell, kan een nette jongen iets voelen voor een meisje dat al een stukje gezin bij zich heeft?
(De scène wisselt naar: de Eersteklas Rooksalon; Aan de centrale tafel heeft een groep zojuist een partij bridge uitgespeeld: MADAME AUBERT, met als partner ELEANOR WIDENER. Hun tegenspelers zijn J.J. ASTOR en MADELEINE ASTOR. LATIMER komt regelmatig langs met sigaren en cognac.)
AUBERT:
(tegen WIDENER)
Zó! Goed gespeeld! Astor, dat wordt betalen.
J.J. ASTOR:
U deelt, Madame Aubert. Mevrouw Widener, uw reputatie als bridgespeler is welverdiend. U speelt werkelijk uitmuntend.
WIDENER:
Dank u, sir.
J.J. ASTOR:
Of is het gewoon een kwestie van dom geluk?
WIDENER:
Bridge is geen kansspel, meneer Astor.
AUBERT:
Dat doet me denken aan mijn man tijdens de Krimoorlog. Wat een bloedbad! Hij speelde bridge met Lord Raglan. Toen opeens - wie duiken daar tevoorschijn? – 2000…
IEDEREEN:
MADELEINE ASTOR:
Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat er beroepsgokkers aan boord zijn – professionele valsspelers. Ze varen heen-en-weer op het Atlantische traject en schijnen zo een flinke duit te verdienen.
AUBERT:
Beroepsgokkers? Nonsens! Hoe onstáán zulke roddels?
WIDENER:
Oh, maar ze zijn absoluut hier, madame Aubert. De verleiding is veel te groot. Zoveel gouden schapen op één schip – wie zou ze niet willen scheren? Ik heb zelfs horen fluisteren dat de beruchte Jay Yates onder ons is.
J.J. ASTOR:
Ik geloof niet dat ik zijn naam op de passagierslijst heb gezien –
WIDENER:
Nee, maar dat lijkt me vrij logisch, denkt u niet? Toch wed ik tien tegen één dat hij zich hier ergens bevindt.
(Het Kraaiennest, uitgerust met een koperen bel en met telefoon. Er wordt vijf glazen geslagen. FLORENCE FLEET, de uitkijk, tuurt over de zee.)
FLEET:
(Terug naar het Eersteklas Promenadedek en ISIDOR & IDA STRAUSS.)
IDA STRAUSS:
ISIDOR STRAUSS:
De Grote Beer? Ik kan amper onze eigen hut vinden. Elke keer als ik wandelen ga, is het een avontuur of ik de weg terug nog vind.
IDA STRAUSS:
ISIDOR STRAUSS:
IDA STRAUSS:
Wat, en je misschien nooit meer terugzien?
IDA STRAUSS:
(Terug naar Derdeklas Dek en KATE McGOWAN en JIM FARRELL)
JIM FARRELL:
KATE McGOWAN:
JIM FARRELL:
Maar ik heb mijn arm niet— (het dringt tot hem door, en legt zijn arm om haar heen)
Jij bent me een rare, Kate McGowan.
KATE McGOWAN:
Raar? Nou, bedankt.
JIM FARRELL:
Omdat je gewoon ronduit zegt wat je wilt.
KATE McGOWAN:
En jij vindt dat raar?
(Op de brug: KAPITEIN SMITH, LIGHTOLLER, en MURDOCH kijken naar de zee)
KAPITEIN SMITH:
LIGHTOLLER:
Slechts één graad boven het vriespunt.
MURDOCH:
KAPITEIN SMITH:
Zorg dat de voorraad drinkwater gecontroleerd wordt, mevrouw Murdoch. En laat de machinekamer de stoomlieren in de gaten houden.
MURDOCH:
(gaat naar de telefoon)
KAPITEIN SMITH:
Er staat geen wind, meen ik?
LIGHTOLLER:
(Het Kraaiennest: FLEET zingt een tegenmelodie, afwisselend met SMITH en LIGHTOLLER)
| FLEET: | SMITH, LIGHTOLLER, MURDOCH: |
|---|---|
| WE MOETEN VAREN | WAT EEN KALME ZEE – |
| VAREN | ALS EEN FLUISTERING – |
| DOOR DE GODVERLATEN NACHT | EN DIE DUISTERNIS – |
| VOEL DE KOU | |
| EEUWIG VAREN | IN DE LUCHT – |
| VAREN | WAT EEN KALME ZEE – |
| DOOR DE ZWARTE NACHT | ALS EEN FLUISTERING – |
KAPITEIN SMITH:
Ik trek me even terug. Blijf scherp de wacht houden. Met het blote oog - dáár kun je van op aan.
LIGHTOLLER:
Goedenacht, kapitein.
KAPITEIN SMITH:
Goedenacht.
(Hij gaat af)
LIGHTOLLER:
(pakt de telefoon)
Kraaiennest, dit is de Brug. Ogen wijd open voor ijs.
FLEET:
Aye, aye, sir.
(Op het Tweedeklas Dek: CHARLES CLARKE en CAROLINE NEVILLE)
CAROLINE NEVILLE:
Lieveling, als we aankomen over twee dagen - wat ga je dan als eerste doen? Behalve trouwen met mij, natuurlijk.
CHARLES CLARKE:
Aankloppen bij de sportredactie van een prestigeuze krant. New York snákt naar iemand met mijn journalistieke ervaring.
CAROLINE NEVILLE:
Maar lieveling, hoeveel wéét je eigenlijk van amerikaanse sport? Helemaal niets, toch?
CHARLES CLARKE:
Ach, hoe gecompliceerd kan dat zijn? Neem nou hun “football” - dat schijnt in wezen nét zo te gaan als rugby bij ons. Alleen hebben de spelers zich om een of andere reden wat dikker ingepakt - ter bescherming, blijkbaar. Werkelijk? Wat zijn Amerikanen toch héerlijk pretentieloos!
CAROLINE NEVILLE:
(In de Eersteklas Rooksalon. MEVROUW CARDOZA komt binnen.)
MEVROUW CARDOZA:
Goedenavond, heren.
(hoest en wuift de rook opzij)
DE MAJOOR:
Mevrouw, u bevindt zich in de Rooksalon!
MEVROUW CARDOZA:
Ja, dat zie ik. Doe niet zo geschokt. Daarbuiten is een nieuwe wereld begonnen.
DE MAJOOR:
Een nieuwe wereld? Waarbuiten?
MEVROUW CARDOZA:
Hartley, dat is een nieuw melodietje. Hoe heet het?
WALLACE HARTLEY:
“Najaar”, mevrouw.
MEVROUW CARDOZA:
Heren, ik zal mezelf even voorstellen –
J.J. ASTOR:
Mevrouw Charlotte Cardoza. Ik had al van u gehoord. Een kersverse weduwe met als erfenis een aanzienlijke som geld.
MEVROUW CARDOZA:
En natuurlijk heb ik ook van u gehoord, meneer Astor. Een kersverse bruidegom met een aanzienlijk jongere bruid.
J.J. ASTOR:
Blijkbaar shockeert u mensen voor uw plezier, mevrouw. In bepaalde kringen schijnt u omschreven te worden als een “moderne vrouw”, door mensen die dat niet als compliment bedoelen.
MEVROUW CARDOZA:
En u schijnt omschreven te worden als “een monument in de wereld van kapitaalkrachtige nietsnutten.”
WALLACE HARTLEY:
MEVROUW CARDOZA:
Dus, wat doen we? Ik speel een uitstekend partij auction bridge. Mag ik aanschuiven? Oh, en nóg iets – zoudt u alstublieft die afschuwelijke sigaren willen uitmaken?
DE MAJOOR:
Mevrouw, waar is uw gevoel voor etiquette? Ik begrijp dat u net uw echtgenoot heeft verloren.
MEVROUW CARDOZA:
Ja. Maar niet met kaarten.
(DE MAJOOR loopt hoofdschuddend weg, en ASTOR biedt MEVROUW CARDOZA zijn plaats aan de kaarttafel aan. Met een glimlach gaat ze zitten.
(De scène wisselt naar het Derdeklas Dek met KATE McGOWAN en JIM FARRELL.)
JIM FARRELL:
Zo, Kate McGowan, heb je meer van die schokkende dingen te zeggen?
KATE McGOWAN:
Wat dacht je van: “Jim Farrell, wil je met me trouwen?”
JIM FARRELL:
Jezusmaria, Kate! Ik weet dat we op weg zijn naar de Nieuwe Wereld, maar we zijn er nog niet, hoor! Mag een man van jou dan niks zelf meer zeggen?
KATE McGOWAN:
Natuurlijk! Hij mag “ja” zeggen. Kijk, jongen - straks, in dat vreemde land, zullen we elkaar nodig hebben. Net als mijn baby - die heeft een vader nodig. Dus laten we gewoon die knoop doorhakken. Wat doe je – zeg je “ja”?
JIM FARRELL:
Ik zal wel moeten. Als ik “nee” zeg, pik je dat toch niet. Kom op, Kate! Moet je me nou niet op de grond gooien en me bedekken met kussen?
(In het Kraaiennest:)
FLEET:
(Terwijl het lied doorloopt, wisselt de scène naar de voorsteven van het Sloependek. Het gehele ENSEMBLE heeft zich verzameld, en de SCHEEPSBEMANNING en het BEDIENEND PERSONEEL voegt zich bij de PASSAGIERS en zingt een tegenmelodie.)
FLEET, McGOWAN, IDA S, NEVILLE & BEMANNING: PASSAGIERS:
| GEEN MAAN – | NAJAAR |
| GEEN ZICHT – | ZIE IK JE WEER |
| NERGENS | IN HET NAJAAR |
| EEN WOLK TE ZIEN | |
| GEEN WIND– | LIEFDE IS TEER |
| GEEN LICHT– | IN HET NAJAAR |
| IS DAT EEN GOLF | KRIJG IK EEN HAND |
| MISSCHIEN? | OF EEN ZOEN? |
| NET ALS TOEN? |
ALLEN:
| PASSAGIERS: | FLEET, McGOWAN, IDA S, NEVILLE & BEMANNING: |
|---|---|
| WE MOETEN VAREN | WAT EEN KALME ZEE– |
| VAREN | ALS EEN FLUISTERING– |
| DOOR DE GODVERLATEN NACHT | EN DIE DUISTERNIS– |
| EEUWIG | VOEL DE KOU IN DE LUCHT– |
| VAREN | WAT EEN KALME ZEE– |
| VAREN | ALS EEN FLUISTERING– |
ALLEN:
FLEET:
FLEET & PASSAGIERS:
| FLEET & PASSAGIERS: | BRIDE: |
|---|---|
| GEEN MAAN | DE NACHT BLOEIDE OP |
| GEEN WIND | MET WEL DUIZEND STEMMEN |
| GEEN MAAN | –NACHT BLOEIDE OP |
| GEEN WIND | MET WEL DUIZEND STEMMEN |
BARRETT:
| GEEN MAAN | HET GING TE SNEL | ||
| GEEN WIND | VOOR EEN EERSTE REIS | ||
| GEEN MAAN | VEEL TE SNEL | ||
| GEEN WIND | VOOR EEN EERSTE REIS | ||
| FLEET & PASSAGIERS: | BRIDE: | BARRETT: | ANDREWS: |
| GEEN MAAN | DE NACHT | VEEL TE SNEL | EEN PARADIJS |
| BLOEIDE OP | |||
| GEEN WIND | MET WEL | VOOR EEN | EN DE ESSENTIE |
| DUIZEND STEMMEN | EERSTE REIS | ||
| VAN TECHNISCHE | |||
| PERFECTIE | |||
| GEEN MAAN | GEEN MAAN | GEEN MAAN | |
| GEEN WIND | GEEN WIND | GEEN WIND | GEEN WIND |
(In het Kraaiennest: FLEET ziet iets opdoemen, recht vooruit.)
FLEET:
Oh mijn God!
(Hij luidt driemaal de bel en draait aan de slinger van de telefoon.)
IJsberg recht vooruit!
(Hoewel MURDOCH, LIGHTOLLER & HICHENS vóór op het toneel staan, bevinden ze zich in werkelijkheid op de Brug. Ze blijven opmerkelijk kalm.)
MURDOCH:
Dank u. Kwartiermeester, hard stuurboord.
HICHENS:
Hard stuurboord. Roer helemaal om.
MURDOCH:
Motoren, volle kracht achteruit.
LIGHTOLLER:
Volle kracht achteruit!
HICHENS:
De boeg draait mee, mevrouw Murdoch, twee graden bakboord.
MURDOCH:
Afstand, meneer Fleet?
FLEET:
Een kwart mijl, misschien iets minder.
HICHENS:
Negen graden, tien, elf - een volle punt -
MURDOCH:
(tegen zichzelf)
Draaien. Draaien.
HICHENS:
Mijn hemel. Kijk es hoe groot die is!
LIGHTOLLER:
Goddomme net de Rots van Gibraltar!
HICHENS:
Hij passeert ons aan stuurboord!
MURDOCH:
Ja, het gaat goed, ik denk dat we hem nét zullen missen.
(Black-out)